احكام و مناسك حج

احكام فقهي اجرايي حج

محمد حسين فلاح زاده

«وَللهِ عَلَي النّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ اِلَيْهِ سَبيلاً وَ مَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّهَ غَنِيٌّ عَنِ العالَمينَ.»1

فراگيري احكام و مناسك حج، براي تمام زائران بيت الله الحرام امري ضروري و اجتناب ناپذير است; چرا كه انجام درستِ اعمال حج، بدون شناخت احكام و مناسك آن، غير ممكن است و كسي كه به جهت عدم آگاهي به مسائل شرعي، خللي در اعمال وي پيش آيد، علاوه بر آن كه هرگز به مراتب معنوي حج نمي رسد، به جهت باطل شدن عمره يا حج يا ارتكاب به محرمات احرام، مشكلات فراواني برايش پديد خواهد آمد. اين معنا براي حجاج، درحدّ فراگيري مسائلي كه غالباً بدان نياز پيدا مي كنند تحقق مي پذيرد و حتي در بسياري موارد با مراجعه به روحاني كاروان يا راهنمايي او مي توانند نياز خود را برطرف كنند، ولي دست اندركاران امور اجرايي كاروان ها، مديران، معاونان و خدمه محترم كه كار آنها رابطه تنگاتنگ با اعمال و رفتار حاجيان دارد و زائران عزيز را راهنمايي مي كنند، يادگرفتن مسائل شرعي بويژه مناسك حج براي آنها ضروري تر مي باشد، و چون گاهي بر اثر پيش آمدن مشكلاتي براي روحاني كاروان يا جدايي برخي از زائران از جمع آنها، مدير يا معاون يا خدمه بايد با آگاهي كامل به مناسك حج، مراقب انجام درست اعمال حجاج باشند، به عنوان مثال: هنگام حركت زائران از ميقات به مكه، يا از مكه به عرفات، يا از عرفات به مشعر، كه با چند دستگاه اتوبوس حركت مي كنند، روحاني كاروان تنها همراه يكي از آنهاست، در نتيجه بقيه اتوبوس ها را بايد مسؤولان كاروان همراهي كنند و چنانچه براي آنها مسأله اي پيش آيد، انتظار اين است كه مسؤولان كاروان بتوانند در چنان شرايطي آنها را راهنمايي كنند.